Đối với người mới học lái xe hoặc lần đầu sử dụng ô tô, việc làm quen với các nút chức năng trên xe ô tô, công tắc và ký hiệu trên bảng điều khiển có thể khiến nhiều người lúng túng. Từ nút điều chỉnh điều hòa, bật đèn chiếu sáng, sấy kính cho đến phanh tay điện tử, Auto Hold hay các chế độ lái, mỗi chức năng đều có cách sử dụng riêng.
Nếu không hiểu rõ công dụng, người lái có thể thao tác nhầm, làm gián đoạn quá trình điều khiển hoặc vô tình tắt những hệ thống hỗ trợ an toàn.
Trong bài viết này, hãy cùng tìm hiểu các nút chức năng cơ bản trên xe ô tô, ý nghĩa của từng ký hiệu và cách sử dụng đúng cách để tự tin hơn khi ngồi sau vô lăng.
Trên ô tô hiện đại, các nút điều khiển trên xe ô tô được bố trí ở nhiều vị trí khác nhau, phổ biến nhất là bảng taplo, khu vực trung tâm, vô lăng, cửa xe và cần số.
Tùy theo hãng sản xuất, dòng xe, đời xe và phiên bản trang bị, số lượng cũng như vị trí các nút chức năng có thể khác nhau.
Về cơ bản, các nút chức năng trên trên ô tô được chia thành những nhóm sau:
Việc nắm rõ các nhóm chức năng này giúp người mới nhanh chóng làm quen với phương tiện và tránh mất tập trung khi lái xe.
Bảng điều khiển trung tâm thường nằm ở khu vực giữa ghế lái và ghế phụ, tập trung các nút điều chỉnh điều hòa, hệ thống giải trí và một số tiện ích khác.
Đây là khu vực người mới lái xe cần tìm hiểu đầu tiên.
Ký hiệu A/C là viết tắt của Air Conditioning, dùng để bật hoặc tắt hệ thống làm lạnh của điều hòa ô tô.
Đối với những ngày thời tiết nóng tại TP.HCM, việc sử dụng điều hòa phù hợp giúp người lái duy trì sự tỉnh táo và thoải mái trong quá trình di chuyển.
Nút điều chỉnh nhiệt độ thường được thiết kế dưới dạng núm xoay, nút tăng giảm hoặc màn hình cảm ứng.
Chức năng chính là điều chỉnh mức nhiệt độ mong muốn trong khoang xe.
Trên những dòng xe có điều hòa tự động, người lái chỉ cần chọn mức nhiệt độ phù hợp, hệ thống sẽ tự điều chỉnh khả năng làm lạnh hoặc sưởi để duy trì nhiệt độ cài đặt.
Nút này có chức năng tăng hoặc giảm lượng không khí được thổi vào bên trong cabin.
Thông thường, tốc độ quạt được hiển thị qua các mức hoặc vạch tăng dần.
Đây là hai chế độ quan trọng trong hệ thống điều hòa ô tô.
Lấy gió trong (Recirculation): Biểu tượng thường là hình chiếc ô tô có mũi tên vòng bên trong cabin.
Chức năng:
Lấy gió ngoài (Fresh Air): Biểu tượng thường là hình chiếc ô tô có mũi tên hướng từ bên ngoài đi vào.
Chức năng:
Người lái nên lựa chọn chế độ phù hợp với điều kiện môi trường. Không nên duy trì chế độ lấy gió trong liên tục trong mọi hoàn cảnh.
Trên ô tô thường có hai chức năng sấy kính riêng biệt.
Sấy kính trước (Front Defrost): Biểu tượng thường là hình kính chắn gió với các mũi tên hướng lên.
Chức năng:
Sấy kính sau (Rear Defrost): Biểu tượng thường là hình chữ nhật có các đường lượn sóng hướng lên.
Chức năng:
Người lái nên bật chức năng sấy kính khi tầm nhìn bị hạn chế và tắt khi kính đã thông thoáng để tránh sử dụng điện không cần thiết.
Nút điều chỉnh hướng gió giúp lựa chọn vị trí không khí được thổi ra trong cabin.
Các chế độ thường gặp:
Tùy theo thời tiết và nhu cầu sử dụng, người lái có thể chọn hướng gió phù hợp để tạo cảm giác dễ chịu.
Một số xe được trang bị nút nguồn hoặc núm xoay để điều khiển màn hình trung tâm.
Các chức năng phổ biến gồm:
Người lái nên cài đặt các chức năng cần thiết trước khi khởi hành, tránh thao tác quá lâu trên màn hình khi xe đang di chuyển.
Nút âm lượng thường được ký hiệu bằng biểu tượng chiếc loa kèm dấu cộng, trừ hoặc được thiết kế dạng núm xoay.
Chức năng:
Hệ thống chiếu sáng giúp người lái quan sát đường đi và thông báo cho các phương tiện khác về hướng di chuyển của xe.
Các công tắc đèn thường được bố trí ở cần điều khiển bên trái vô lăng hoặc trên bảng taplo.
Công tắc đèn thường có các ký hiệu:
Người lái cần kiểm tra chế độ đèn phù hợp với thời tiết, thời gian và điều kiện đường đi.
Đèn cos là chế độ chiếu sáng gần, phù hợp khi di chuyển trong khu vực đô thị hoặc khi có phương tiện đi ngược chiều.
Đèn pha có cường độ chiếu sáng xa hơn, hỗ trợ quan sát khi đi trên những đoạn đường tối và không có phương tiện đối diện.
Thông thường, người lái điều khiển đèn pha và cos thông qua cần gạt bên trái vô lăng.
Khi có xe đi ngược chiều hoặc đi gần phương tiện phía trước, cần chuyển về đèn cos để tránh gây chói mắt cho người khác.
Đèn xi nhan thường được điều khiển bằng cần gạt bên trái vô lăng.
Khi chuyển hướng, chuyển làn hoặc thực hiện thao tác cần thông báo cho phương tiện khác, người lái cần bật xi nhan phù hợp và quan sát xung quanh trước khi thực hiện.
Đèn sương mù được thiết kế để hỗ trợ quan sát trong điều kiện thời tiết có sương mù hoặc tầm nhìn hạn chế.
Ký hiệu thường có hình đèn và các vạch sáng kèm đường lượn sóng.
Tùy theo thiết kế xe, công tắc có thể điều khiển đèn sương mù trước và sau riêng biệt.
Không nên sử dụng đèn sương mù tùy tiện trong điều kiện tầm nhìn bình thường vì có thể gây chói mắt cho người tham gia giao thông khác.
Nút Hazard thường có biểu tượng hình tam giác màu đỏ và được bố trí ở khu vực bảng điều khiển trung tâm.
Khi nhấn nút, cả hai đèn xi nhan trái và phải sẽ nhấp nháy đồng thời.
Chức năng:
Người lái chỉ nên sử dụng đèn cảnh báo nguy hiểm khi có tình huống cần cảnh báo theo quy định và điều kiện thực tế, không dùng thay cho đèn xi nhan khi chuyển hướng thông thường.
Một số dòng xe có nút điều chỉnh độ cao chùm sáng đèn pha, thường ký hiệu bằng hình đèn và các vạch điều chỉnh.
Chức năng là thay đổi góc chiếu sáng theo tải trọng xe.
Khi xe chở nhiều người hoặc hành lý phía sau, phần đầu xe có thể hướng lên cao hơn, làm chùm sáng chiếu lệch. Việc điều chỉnh giúp hạn chế gây chói cho phương tiện đi ngược chiều.
Đây là nhóm nút điều khiển liên quan trực tiếp đến quá trình khởi động, di chuyển và dừng đỗ xe.
Nút Start/Stop thường được trang bị trên những dòng xe sử dụng hệ thống khởi động thông minh.
Chức năng:
Cách sử dụng phổ biến trên xe số tự động:
Khi muốn tắt máy, người lái dừng xe hoàn toàn, chuyển cần số về P và nhấn nút Start/Stop theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Đối với xe số sàn, thao tác khởi động có thể yêu cầu đạp bàn đạp ly hợp thay vì bàn đạp phanh.
Phanh tay điện tử thường có ký hiệu chữ P nằm trong vòng tròn hoặc biểu tượng phanh đỗ.
Khác với phanh tay cơ truyền thống sử dụng cần kéo, hệ thống này được kích hoạt bằng công tắc điện.
Cách sử dụng phổ biến:
Một số dòng xe có khả năng tự động kích hoạt hoặc nhả phanh đỗ tùy theo điều kiện vận hành.
Auto Hold là chức năng hỗ trợ giữ xe đứng yên sau khi người lái đã dừng xe bằng phanh chân.
Khi được kích hoạt, hệ thống có thể duy trì lực phanh mà không cần người lái tiếp tục giữ chân trên bàn đạp phanh.
Công dụng:
Cách sử dụng:
Cần lưu ý Auto Hold không thay thế phanh đỗ khi đỗ xe và rời khỏi phương tiện.
Một số dòng xe được trang bị nhiều chế độ lái để thay đổi cách phản hồi của động cơ, hộp số và các hệ thống liên quan.
Eco: Chế độ tiết kiệm năng lượng hoặc nhiên liệu, thường điều chỉnh phản hồi chân ga nhẹ hơn.
Normal: Chế độ vận hành thông thường, cân bằng giữa khả năng phản hồi và sự thoải mái.
Sport: Chế độ thể thao, thường giúp chân ga phản hồi nhạy hơn và thay đổi cách sang số tùy dòng xe.
Người lái nên lựa chọn chế độ phù hợp với điều kiện giao thông và không nên sử dụng chế độ Sport khi không cần thiết.
HDC là viết tắt của Hill Descent Control, có nghĩa là hệ thống hỗ trợ kiểm soát tốc độ khi xuống dốc.
Chức năng này giúp xe duy trì tốc độ thấp khi xuống những đoạn dốc khó đi bằng cách tự động điều chỉnh lực phanh tại các bánh xe.
Khi sử dụng, người lái cần:
HDC không thay thế kỹ năng điều khiển xe và không phải xe nào cũng được trang bị chức năng này.
Trên ô tô, các hệ thống kiểm soát lực kéo và cân bằng điện tử thường có những ký hiệu riêng.
TCS (Traction Control System): Hệ thống kiểm soát lực kéo, giúp hạn chế tình trạng bánh xe quay trơn khi tăng tốc.
ESC/ESP (Electronic Stability Control): Hệ thống cân bằng điện tử, hỗ trợ kiểm soát hướng di chuyển khi xe có nguy cơ mất ổn định.
Nút điều khiển thường có biểu tượng chiếc xe với những đường trượt phía dưới.
Người lái không nên tùy tiện tắt các hệ thống này khi tham gia giao thông bình thường vì chúng hỗ trợ tăng độ ổn định và an toàn cho xe.
Một số dòng SUV hoặc xe có khả năng vận hành địa hình được trang bị các chế độ như:
Các chế độ này thay đổi cách phân phối lực kéo, phản hồi động cơ hoặc hoạt động của hệ thống kiểm soát lực kéo tùy theo mẫu xe.
Ngoài những nút điều khiển vận hành, ô tô còn được trang bị nhiều chức năng hỗ trợ an toàn giúp người lái kiểm soát phương tiện tốt hơn.
Nút khóa cửa thường có biểu tượng ổ khóa đóng, trong khi nút mở khóa có biểu tượng ổ khóa mở.
Chức năng:
Một số dòng xe có chức năng tự động khóa cửa khi xe đạt tốc độ nhất định.
Khóa trẻ em (Child Safety Lock) thường được bố trí ở cạnh trong của cửa sau.
Chức năng là hạn chế việc mở cửa từ bên trong, giúp tránh tình trạng trẻ nhỏ tự ý mở cửa khi xe đang di chuyển.
Trên nhiều dòng xe, chức năng này được kích hoạt bằng một công tắc cơ học ở cửa sau thay vì nút bấm trên taplo.
Cảm biến hỗ trợ đỗ xe giúp phát hiện vật cản ở phía trước hoặc phía sau xe trong phạm vi hoạt động của hệ thống.
Khi xe tiến gần vật cản, hệ thống có thể phát ra âm thanh cảnh báo với tần suất tăng dần tùy theo khoảng cách.
Nút điều khiển thường có biểu tượng chữ P kết hợp hình sóng cảm biến hoặc hình chiếc xe.
Người lái có thể sử dụng chức năng này khi lùi xe, đỗ xe trong không gian hẹp hoặc di chuyển tại khu vực đông phương tiện.
Tuy nhiên, cảm biến không thay thế việc quan sát gương và kiểm tra trực tiếp xung quanh xe.
Hệ thống cảnh báo lệch làn (Lane Departure Warning – LDW) giúp phát hiện khi xe có dấu hiệu di chuyển ra khỏi làn đường mà không bật xi nhan trong những điều kiện hệ thống có thể hoạt động.
Khi phát hiện nguy cơ, xe có thể phát âm thanh, rung vô lăng hoặc hiển thị cảnh báo trên bảng taplo.
Lane Keeping Assist là hệ thống hỗ trợ người lái duy trì xe trong làn đường.
Tùy theo dòng xe, hệ thống có thể cảnh báo hoặc hỗ trợ điều chỉnh vô lăng nhẹ để đưa xe về vị trí phù hợp.
Người lái vẫn phải chủ động điều khiển vô lăng và quan sát giao thông, không được phụ thuộc hoàn toàn vào chức năng này.
Nút ESP OFF hoặc ESC OFF thường được sử dụng để điều chỉnh hoạt động của hệ thống cân bằng điện tử.
Trong một số tình huống đặc biệt như xe bị sa lầy trên bùn hoặc cát, việc điều chỉnh hệ thống theo hướng dẫn của nhà sản xuất có thể hỗ trợ quá trình thoát lầy.
Tuy nhiên, người lái nên duy trì hệ thống cân bằng điện tử hoạt động trong điều kiện giao thông thông thường.
Còi xe thường được tích hợp ngay trên phần giữa vô lăng, có biểu tượng chiếc loa hoặc còi.
Chức năng là phát tín hiệu âm thanh để cảnh báo khi cần thiết.
Ngoài ra, nhiều dòng xe còn tích hợp các nút điều khiển trên vô lăng như:
Đối với người mới học lái xe, việc nhận biết các ký hiệu trên cần số rất quan trọng, đặc biệt khi sử dụng xe số tự động.
P là chế độ đỗ xe trên hộp số tự động.
Khi chuyển cần số về P, cơ cấu khóa đỗ trong hộp số sẽ giúp hạn chế xe di chuyển.
Người lái chỉ nên chuyển về P khi xe đã dừng hoàn toàn và cần kết hợp sử dụng phanh đỗ.
R là chế độ số lùi, được sử dụng khi cần điều khiển xe di chuyển về phía sau.
Trước khi chuyển sang R, cần dừng xe hoàn toàn, quan sát xung quanh và kiểm tra không có người hoặc vật cản phía sau.
N là chế độ số trung gian, ngắt truyền lực kéo từ động cơ đến bánh xe theo nguyên lý hộp số.
Chế độ này có thể được sử dụng trong một số tình huống dừng xe hoặc khi cần thiết theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Không nên chuyển về N khi xe đang xuống dốc để thả trôi vì sẽ làm giảm khả năng tận dụng phanh động cơ.
D là chế độ di chuyển tiến thông thường.
Khi chọn D, hộp số sẽ tự động thay đổi cấp số phù hợp với tốc độ và điều kiện vận hành.
Đây là chế độ được sử dụng phổ biến nhất khi lái xe số tự động.
S là chế độ thể thao trên một số hộp số tự động.
Chế độ này thường giữ vòng tua động cơ cao hơn và thay đổi thời điểm chuyển số để tăng khả năng phản hồi khi tăng tốc.
Tùy theo thiết kế hộp số, người lái có thể gặp những ký hiệu như:
Những chế độ này thường hữu ích khi xuống dốc hoặc cần kiểm soát tốc độ trong điều kiện đặc biệt.
Paddle Shift là hai lẫy chuyển số được bố trí phía sau vô lăng trên một số dòng xe.
Thông thường:
Chức năng giúp người lái chủ động chuyển cấp số mà không cần rời tay khỏi vô lăng.
Không nhất thiết phải ghi nhớ tất cả các nút trên xe ngay từ lần đầu làm quen. Người mới học lái nên ưu tiên những chức năng thường xuyên sử dụng và có liên quan trực tiếp đến an toàn.
| Nút chức năng | Công dụng |
| Start/Stop | Khởi động và tắt động cơ |
| Đèn chiếu sáng | Bật đèn khi di chuyển |
| Xi nhan | Báo hiệu chuyển hướng |
| Hazard | Cảnh báo nguy hiểm |
| A/C | Bật tắt hệ thống làm lạnh |
| Lấy gió trong/ngoài | Điều chỉnh nguồn không khí |
| Sấy kính | Hỗ trợ làm thông thoáng kính |
| Phanh tay điện tử | Giữ xe khi đỗ |
| Auto Hold | Hỗ trợ giữ xe khi dừng |
| Khóa cửa | Khóa và mở cửa xe |
| Điều chỉnh gương | Thay đổi góc quan sát |
| Cần gạt mưa | Làm sạch nước trên kính chắn gió |
Ngoài ra, người mới lái cần làm quen với các thao tác điều khiển cần gạt mưa, đèn pha, đèn cos và các nút điều khiển trên vô lăng.
Để sử dụng các nút điều khiển đúng cách và đảm bảo an toàn, người lái cần lưu ý một số vấn đề sau:
Tìm hiểu trước khi khởi hành: Nên dành thời gian nhận biết vị trí các nút quan trọng như đèn chiếu sáng, xi nhan, phanh đỗ, sấy kính và đèn cảnh báo nguy hiểm.
Không nhấn thử các nút khi xe đang chạy: Những chức năng chưa hiểu rõ có thể ảnh hưởng đến khả năng vận hành hoặc các hệ thống hỗ trợ an toàn.
Không nhìn bảng điều khiển quá lâu: Khi đang di chuyển, người lái cần tập trung quan sát đường đi. Những thao tác cài đặt phức tạp nên thực hiện khi xe đã dừng ở vị trí an toàn.
Không tùy tiện tắt các hệ thống hỗ trợ an toàn: Những hệ thống như cân bằng điện tử và kiểm soát lực kéo có vai trò quan trọng trong việc duy trì độ ổn định của xe.
Đọc sách hướng dẫn sử dụng xe: Mỗi hãng xe có cách bố trí và vận hành chức năng khác nhau. Vì vậy, tài liệu hướng dẫn của nhà sản xuất là nguồn thông tin chính xác nhất cho từng mẫu xe.
Thực hành dưới sự hướng dẫn của giáo viên: Người mới học lái nên làm quen với các nút điều khiển khi xe đang dừng và được hướng dẫn trực tiếp để tránh thao tác nhầm.
Việc nhận biết và sử dụng thành thạo các nút chức năng trên ô tô là một trong những bước quan trọng khi bắt đầu học lái xe. Người học không chỉ cần biết cách điều khiển vô lăng, chân ga và chân phanh mà còn phải hiểu rõ những chức năng cơ bản trên phương tiện.
Tại Trường Dạy Lái Xe Hơi Lâm Gia, học viên được hướng dẫn làm quen với phương tiện, các thao tác điều khiển và kỹ năng thực hành lái xe từ cơ bản đến nâng cao.
Trung tâm hiện tổ chức các chương trình đào tạo:
Ngoài ra, Lâm Gia còn cung cấp dịch vụ bổ túc tay lái dành cho người mới có bằng, người lâu ngày chưa lái xe hoặc muốn rèn luyện thêm kỹ năng điều khiển ô tô trong thực tế.
Bạn đang muốn học lái xe ô tô hoặc cần được hướng dẫn thực hành thêm?
Liên hệ Trường Dạy Lái Xe Hơi Lâm Gia để được tư vấn chương trình phù hợp.
Chi nhánh 1: 652 Lê Hồng Phong, phường Vườn Lài, TP.HCM (khu vực Quận 10 cũ).
Chi nhánh 2: Chung cư Bình Trị Đông B, đường số 17A, KDC Hai Thành, phường An Lạc, TP.HCM (khu vực Bình Tân cũ).
Chi nhánh 3: 176 Đường số 1, phường Bình Hưng Hòa B, TP.HCM.
Lâm Gia – Vững kiến thức, chắc kỹ năng.
Học phí trọn gói
Liên hệ ngay
*Cam kết không phát sinh chi phí
